168
1
تاريخچه انتخابات

تاريخچه انتخابات در نظام جمهوري اسلامي ايران

انتخابات در نظام جمهوري اسلامي يكي از مؤلفه‌هاي اصلي مشاركت همگاني توأم با احساس مسئوليت مردم در اداره كشور خود است. افتخار نظام جمهوري اسلامي در طول ساليان گذشته، تلفيقي از دينداري و مردم سالاري در مدل جمهوري اسلامي است. مردم ايران بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، به طور متوسط هر سال يك بار در انتخابات شركت مي‌كنند.

طبق قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران چهار دسته انتخابات در ايران برگزار مي‌شود:

1- ملت ايران باستناد قانون اساسي نمايندگان خود را در مجلس خبرگان رهبري برمي‌گزيند تا رهبري نظام را مشخص نمايند و رهبري درچارچوب قانون اساسي سياست‌هاي كلي نظام را با مشورت با مجمع تشخيص مصلحت معين واعلام نمايند.

2- ملت ايران به استناد قانون اساسي نمايندگان خود را در مجلس شوراي اسلامي برمي‌گزيند تا قوانين كشور را در چارچوب قانون اساسي و سياست‌هاي كلي نظام به تصويب برساند.

3- ملت ايران باستناد قانون اساسي فردي را به عنوان رئيس جمهور برمي‌گزيند تا قوانين كشور را از طريق هيئت دولت اجرا نمايد.

4- ملت ايران باستناد قانون اساسي در روستاها شهرها استان‌ها به منظور حل مشكلات منطقه خود نمايندگاني براي شوراهاي محلي برمي‌گزينند.

با پيروزي انقلاب اسلامي، در روزهاي 10 و 11 فروردين سال 58 نخستين همه‌پرسي برگزار شد. 98 درصد از واجدين شرايط در اين همه‌پرسي شركت كردند و به جمهوري اسلامي رأي مثبت دادند. اصل ششم قانون اساسي كه در آذر 58 به تأييد مردم رسيده بود تاكيد كرد كه «در جمهوري اسلامي ايران امور كشور بايد به اتكاء آراي عمومي اداره شود، از راه انتخابات: انتخاب رئيس جمهور، نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، اعضاي شوراها و نظاير اين‌ها، يا از راه همه پرسي در مواردي كه در اصول ديگر اين قانون معين مي‌گردد».

در چهل سال گذشته، مردم 36 بار براي تعيين سرنوشت خود پاي صندوق‌هاي رأي آمده‌اند. سه همه‌پرسي، يك انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسي، ده دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي، پنج دوره انتخابات مجلس خبرگان رهبري، پنج دوره انتخابات شوراهاي اسلامي شهر و روستا و دوازده دوره انتخابات رياست‌جمهوري برگزار شده و حدود 850 ميليون برگه رأي توسط مردم به داخل صندوق‌هاي رأي ريخته شده است.(اين آمار بدون در نظر گرفتن دور دوم انتخابات يا انتخابات ميان‌دوره‌اي است).

انتخابات در اين چهل سال با حضور و رقابت نيروهاي سياسي و اجتماعي برگزار شد و انتخابات به محلي براي جابجايي مسالمت آميز قدرت ميان جريان‌هاي سياسي كشور شد. مردم هم همواره از ساعات اوليه انتخابات، در صف‌هاي اخذ رأي حضور داشتند. صف‌هاي مردم هميشه از سوژه‌هاي مورد علاقه رسانه‌هاي خارجي بود كه انتخابات ايران را به صورت ويژه پوشش خبري مي‌دادند. البته در كنار اين رقابت، به نحوه برگزاري انتخابات از سوي جريان‌هاي سياسي انتقاداتي وارد شده است از جمله در نحوه ثبت‌نام در انتخابات، هزينه‌هاي انتخاباتي، نحوه رسيدگي به صلاحيت نامزدهاي انتخابات و نحوه رأي‌گيري.

وجود برخي اشكالات در نظام انتخابات كشور موجب شد كه دولت بر اساس سياست‌هاي كلي انتخابات ابلاغي رهبر معظم انقلاب، لايحه جامع انتخابات را تهيه كند. اين لايحه در مراحل نهايي تكميل بوده و بزودي براي تصويب به مجلس شوراي اسلامي ارسال مي‌شود. البته نظارت استصوابي شوراي نگهبان مهم‌ترين انتقادي است كه به برگزاري انتخابات از سوي برخي جريان‌هاي سياسي وارد مي‌شود. مسلماً برطرف كردن اشكالات انتخابات و افزايش كيفيت برگزاري انتخابات موجب افزايش سطح نخبگي نهادهايي مي‌شود كه با رأي مردم انتخاب مي‌شوند.

مروري اجمالي بر انتخابات و همه پرسي‌هاي برگزار شده در چهل سال گذشته، زمان برگزاري انتخابات، ميزان و درصد مشاركت، اتفاقات مهم در انتخابات و برنده‌ها و بازنده‌هاي انتخابات:

همه‌پرسي قانون اساسي

فروردين سال 58 نخستين باري است كه مردم پس از پيروي انقلاب به پاي صندوق‌هاي رأي رفتند. همه‌پرسي جمهوري اسلامي در روزهاي 10 و 11 فروردين 58 برگزار شد و با شركت 20 ميليون و 440 هزار و 108 نفري مردم، ميزان مشاركت به 98 درصد رسيد. مردم در اين همه‌پرسي، به جمهوري اسلامي «آري» گفتند.

خبرگان بررسي قانون اساسي

در روز 12 مرداد 58 مردم بار ديگر پاي صندوق‌هاي رأي رفتند تا 73 منتخب خود را براي بررسي قانون اساسي انتخاب كنند. ميزان مشاركت مردم 71/51 درصد بود و 10 ميليون و 784 هزار و 932 نفر در اين انتخابات شركت كردند.

همه‌پرسي تأييد قانون اساسي

15 ميليون و 690 هزار و 142 نفر در روز 11 و 12 آذر 58 در همه‌پرسي تأييد قانون اساسي شركت كرده و قانون اساسي تهيه شده توسط مجلس خبرگان قانون اساسي را تأييد كردند. ميزان مشاركت در اين همه پرسي بيش از 75 درصد بود.

اولين دوره انتخابات رياست‌جمهوري

در روز 5 بهمن سال 58، اولين انتخابات رياست‌جمهوري در ايران برگزار و ابوالحسن بني‌صدر به عنوان رئيس جمهور انتخاب مي‌شود. بيش از 12 ميليون نفر در انتخابات شركت كرده و ميزان مشاركت به 41 / 67 درصد مي‌رسد. دريادار سيداحمد مدني، حسن ابراهيم حبيبي، صادق طباطبايي، كاظم سامي كرماني، صادق قطب‌زاده و داريوش فروهر از ديگر نامزدهاي شناخته شده در اين انتخابات بودند.

اولين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

اين انتخابات در روز 24 اسفند 58 با مشاركت 52 درصدي مردم برگزار مي‌شود. ميزان مشاركت مردم 10 ميليون و 875 هزار و 969 نفر بود.

در اين انتخابات فخرالدين حجازي رأي اول تهران را كسب كرد. حسن حبيبي، مهدي بازرگان، سيد علي خامنه‌اي، محمدجواد باهنر، محمدعلي رجايي، علي اكبر ناطق نوري، علي اكبر هاشمي رفسنجاني، ابراهيم يزدي، اعظم طالقاني، مصطفي چمران و عزت الله سحابي از معروف‌ترين چهره‌هاي سياسي كشور بودند كه مجلس راه يافتند.

دومين و سومين دوره انتخابات رياست جمهوري

با عزل بني‌صدر از رياست‌جمهوري توسط مجلس شوراي اسلامي، دومين دوره انتخابات رياست‌جمهوري در روز دوم مرداد سال 60 با مشاركت 64 درصدي مردم برگزار شد. محمدعلي رجايي بيشترين رأي را كسب و به عنوان دومين رئيس جمهور انتخاب شد. سيداكبر پرورش، عباس شيباني، حبيب الله عسگراولادي از ديگر نامزدهاي اين انتخابات بودند.

با شهادت شهيد رجايي در روز 8 شهريور سال 60، سومين دوره انتخابات در 10 مهر همان سال برگزار شد و سيدعلي خامنه‌اي با كسب 95 درصد آرا پيروز انتخابات شد. اكبر پرورش، سيد رضا زواره‌اي و حسن غفوري‌فرد از نامزدهاي تأييد صلاحيت شده اين انتخابات بودند. ميزان مشاركت در اين انتخابات بيش از 74 درصد بود.

اولين دوره انتخابات مجلس خبرگان رهبري

در روز 19 آذر سال 61، اولين انتخابات مجلس خبرگان رهبري برگزار مي‌شود. با مشاركت بيش از 77 درصدي مردم، 82 نفر براي مجلس خبرگان انتخاب مي‌شوند. سيدعلي خامنه‌اي، علي‌اكبر هاشمي رفسنجاني، سيدعبدالكريم موسوي اردبيلي، علي‌اكبر مشكيني، محمد امامي كاشاني، محمد محمدي گيلاني، يوسف صانعي، محمدباقر باقري كني، محمدباقر اسدي خوانساري، غلامرضا رضواني، احمد آذري قمي از مهم‌ترين شخصيت‌هاي راه‌يافته به مجلس خبرگان هستند.

دومين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

در روز 26 فروردين سال 63 دومين انتخابات مجلس شوراي اسلامي با مشاركت 64 درصدي مردم و در شرايط جنگي كشور برگزار مي‌شود. بيش از 15 ميليون نفر در اين انتخابات شركت مي‌كنند. در اين مقطع با توجه به كنار رفتن نيروهاي ملي مذهبي و چپ، رقابت عملاً ميان نيروهاي خط امام انجام مي‌شود. جامعه روحانيت مبارز و حزب جمهوري اسلامي اصلي‌ترين نيروهاي سياسي شركت كننده در اين انتخابات هستند كه فهرست انتخاباتي آنها اشتراكات فراواني با هم داشت.

اكبر هاشمي رفسنجاني، مهدي كروبي، محمد يزدي، گوهر الشريعه دستغيب، عباس شيباني، محمدعلي موحدي كرماني، جلال‌الدين فارسي، فخرالدين حجازي، هادي غفاري، سيدمحمود دعايي، مهدي شاه آبادي، اسدالله بادامچيان، محمدرضا باهنر، اسحاق جهانگيري، مرضيه دباغ، عباس دوزدوزاني، حسن روحاني، صادق خلخالي و علي اكبر ناطق نوري به مجلس راه يافتند.

چهارمين دوره انتخابات رياست جمهوري

اين انتخابات در روز 25 مرداد سال 64 برگزار و سيدعلي خامنه‌اي مجدداً با عنوان رئيس جمهور انتخاب شد. ميزان مشاركت در اين انتخابات حدود 55 درصد بود. حبيب الله عسكر اولادي و محمد كاشاني از رقباي سيدعلي خامنه‌اي بودند. سيدعلي خامنه‌اي از بيش از 12 ميليون رأي بدست آورد. بيش از 14 ميليون نفر در انتخابات شركت كردند.

سومين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

19 فروردين سال 67، 16 ميليون و 700 هزار نفر يعني حدود 60 درصد واجدين شرايط با حضور در انتخابات، نمايندگان خود را در سومين دوره انتخابات مجلس انتخاب كردند.

با انحلال حزب جمهوي اسلامي، رقابت انتخاباتي ميان جامعه روحانيت مبارز و جامعه روحانيون شكل گرفت. چپ‌ها مقابل راست‌ها قرار گرفته و چپ‌ها پيروز انتخابات شدند.

ابراهيم اصغرزاده، مرتضي الويري، مجيد انصاري، محمدرضا باهنر، اسحاق جهانگيري، فخرالدين حجازي، نجفقلي حبيبي، سيد هادي خامنه‌اي، سيدمحمود دعايي، حسن روحاني، محمد سلامتي، مهدي كروبي، علي‌اكبر محتشمي‌پور، عبدالواحد موسوي لاري، موحدي كرماني، علي اكبر ناطق نوري و علي اكبر هاشمي رفسنجاني از مهم‌ترين شخصيت‌هاي راه يافته به مجلس سوم هستند.

پنجمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري و همه‌پرسي بازنگري قانون اساسي

با ارتحال حضرت امام خميني (ره)، آيت‌الله خامنه‌اي در تاريخ 16 خرداد 68 از سوي مجلس خبرگان به عنوان رهبر انقلاب انتخاب شدند اين در حالي بود كه سه ماه تا پايان دوره رياست‌جمهوري باقي مانده بود. انتخابات پنجمين دوره رياست‌جمهوري در تاريخ 6 مرداد سال 68 برگزار شد. جامعه روحانيت و جامعه روحانيون هر دو از هاشمي رفسنجاني اعلام حمايت كردند و علي اكبر هاشمي رفسنجاني در رقابت با عباس شيباني، پيروز انتخابات شد.

ميزان مشاركت در انتخابات رياست‌جمهوري 55 درصد و در همه‌پرسي بازنگري قانون اساسي كمي كمتر از 55 درصد بود.

دومين دوره انتخابات مجلس خبرگان رهبري

16 مهر سال 69 با مشاركت حدود 37 درصدي مردم، انتخابات دومين دوره مجلس خبرگان رهبري برگزار شد البته اين انتخابات با برخي حواشي همراه شد. تعدادي از نامزدهاي اين انتخابات در اعتراض به رد صلاحيت بعضي از كانديداهاي وابسته به مجمع روحانيون از صحنه رقابت كناره‌گيري كردند.

همچنين اين اعتراض وجود داشت كه در برخي حوزه‌ها تعداد نامزدها با تعداد نمايندگان مورد نياز برابر و حتي در برخي حوزه‌ها، تعداد نامزدها از تعداد نامزدهاي مورد نياز كمتر است. گروهي از نمايندگان فراكسيون اكثريت مجلس سوم به دنبال طرحي بودند تا كليه انتخابات به شرطي قابل اجرا مي‌شد كه تعداد كانديداها حداقل دو برابر منتخبين مورد نياز باشد. در واكنش به اين طرح سياسي، 55 تن از نمايندگان فراكسيون اقليت مجلس سوم از حضور در جلسه مورخ 15 مهر 69 مجلس شوراي اسلامي، امتناع كردند و جلسه مجلس از به حد نصاب رسيدن بازمانده و تعطيل شد.

چهارمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

با مشاركت 58 درصدي مردم، انتخابات چهارمين دوره مجلس شوراي اسلامي در تاريخ 21 فروردين سال 71 برگزار شد. اعمال نظارت استصوابي از سوي شوراي نگهبان از حواشي اين انتخابات بود. با رد صلاحيت تعداد قابل توجهي از نيروهاي موسوم به چپ، جامعه روحانيت پيروز اين انتخابات شد.

علي اكبر ناطق نوري، سيد رضا تقوي، حسن روحاني، حبيب الله عسكر اولادي و موحدي كرماني از شخصيت‌هاي مهمي بودند كه به اين مجلس راه يافتند. برخي از نيروهاي تأييد صلاحيت شده چپ از جمله مهدي كروبي، محمد موسوي خوييني‌ها، علي اكبر محتشمي پور، عبدالواحد موسوي لاري، مرتضي الويري، محمد سلامتي و نجفقلي حبيبي رأي لازم را كسب نكردند.

ششمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري

هاشمي رفسنجاني پيروز ششمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري بود كه در تاريخ 21 خرداد سال 72 برگزار شد. جامعه روحانيت و نيروهاي راست در اين انتخابات از هاشمي حمايت كردند اما چپ‌ها كه هنوز تحت تأثير شرايط انتخابات مجلس چهارم بودند، سكوت كردند و هاشمي را پيشاپيش برنده انتخابات مي‌دانستند.

احمد توكلي، عبدالله جاسبي و رجبعلي طاهري رقباي هاشمي در اين انتخابات بودند. انتخاباتي كه با مشاركت 50 درصدي مردم مواجه شد.

پنجمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

اين انتخابات در روز 18 اسفند 74 با مشاركت 71 درصدي مردم برگزار شد. علاوه بر احزاب و تشكل‌هاي سياسي موجود، حزب كارگزاران سازندگي از احزاب نزديك به هاشمي رفسنجاني نيز در اين انتخابات حضور مي‌يابد. رقابت در اين انتخابات ميان جريان راست و چپ ادامه يافته و حزب كارگزاران نيز به عنوان راست مدرن وارد فضاي سياسي كشور مي‌شود. در اين انتخابات جناح چپ و مجمع روحانيون از ارائه ليست امتناع كرد ولي مردم را به حضور در انتخابات تشويق نمود. راست سنتي به رهبري جامعه روحانيت حضور جدي در انتخابات دارد. بيشترين ميزان مشاركت در انتخابات مجلس در همين انتخابات رقم مي‌خورد.

فاطمه كروبي، مصطفي معين، حسين مرعشي، علي اكبر ناطق نوري، حسن روحاني، عبدالله نوري و فائزه هاشمي از چهره‌هاي تأثيرگذار مجلس پنجم هستند.

هفتمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري

رقابت‌هاي مجلس پنجم به انتخابات هفتمين دوره رياست‌جمهوري نيز كشانده مي‌شود و اين دوره از انتخابات، رقابتي‌ترين انتخاباتي است كه تا آن مقطع در جمهوري اسلامي برگزار مي‌شود. علي اكبر ناطق نوري بعد از چند دوره رياست بر مجلس شوراي اسلامي وارد انتخابات رياست جمهوري شده و مورد حمايت جناح راست قرار مي‌گيرد. چپ‌ها بعد آنكه از آمدن ميرحسين موسوي به انتخابات نااميد مي‌شوند، به سراغ سيدمحمد خاتمي مي‌روند. رضا زواره‌اي و محمد محمدي ري‌شهري نيز از نامزدهاي ديگر اين انتخابات هستند.

در حالي كه جناح راست از پيروزي خود در انتخابات 2 خرداد 76 مطمئن بود، سيد محمد خاتمي با بيش از 20 ميليون رأي، پيروز مي‌شود. حدود 80 درصد از واجدين شرايط يعني بيش از 29 ميليون نفر در اين انتخابات شركت كردند.

سومين دوره انتخابات خبرگان رهبري

اين انتخابات در روز اول آبان سال 77 با مشاركت 46 درصدي مردم برگزار شد. جناح چپ همچنان به روند تأييد صلاحيت نامزدها اعتراض داشت.

انتخابات اولين دوره شوراهاي اسلامي شهر و روستا

در روز 7 اسفند سال 77 اولين دوره انتخابات شوراهاي اسلامي شهر و روستا با مشاركت 64 درصدي و بيش از 23 ميليوني مردم برگزار شد. اولين شوراي شهر تهران در اختيار جريان چپ كه ديگر آن روزها اصلاحات ناميده مي‌شد و همچنين كارگزاران قرار گرفت. عبدالله نوري، سعيد حجاريان، جميله كديور، فاطمه جلايي‌پور، محمدابراهيم اصغرزاده، محمد عطريانفر، احمد حكيمي‌پور، محمد حسين دروديان، سيدمحمود عليزاده طباطبايي، مرتضي لطفي، رحمت‌الله خسروي، غلامرضا فروزش، صديقه وسمقي، عباس دوزدوزاني و سيد محمد غرضي اعضاي شوراي شهر تهران بودند. ترور سعيد حجاريان، محاكمه غلامحسين كرباسچي و انحلال شوراي شهر تهران به دليل اختلافات داخلي اعضا از مهم‌ترين اتفاقات اين دوره است.

ششمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

ششمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي در روز 29 بهمن سال 78 با مشاركت 67 درصدي مردم برگزار شد. نتيجه انتخابات پيروزي اصلاح‌طلبان بود. در اين مقطع دولت، مجلس و شوراي شهر تهران در اختيار اصلاح‌طلبان قرار مي‌گيرد.

از حواشي اين انتخابات ايجاد اختلاف ميان وزارت كشور و شوراي نگهبان در شمارش و تأييد آرا در برخي حوزه‌ها بود. با ابطال 700 هزار رأي در تهران توسط شوراي نگهبان، عليرضا رجايي كه در شمارش اوليه آرا به مجلس راه يافته بود، نتوانست وارد مجلس شود و جاي او را غلامعلي حداد عادل گرفت. از ديگر نكات قابل توجه اين انتخابات، رأي پايين آيت الله هاشمي بود. در اين مقطع وي با هجمه‌هاي سهمگين اصلاح‌طلبان روبرو شده بود. با اعلام نتايج اوليه، هاشمي نفر سي‌ام در تهران شد اما پس از ابطال برخي صندوق‌هاي رأي، رتبه وي بيستم شد. هاشمي قبل از آغاز مجلس ششم، از حضور در اين مجلس انصراف داد.

مهدي كروبي، محسن آرمين، جواد اطاعت، محمدرضا خاتمي، علي شكوري راد، محسن صفايي فراهاني، جميله كديور، محسن ميردامادي، بهزاد نبوي و غلامعلي حداد عادل از شناخته‌شده ترين نمايندگان مجلس ششم بودند.

هشتمين دوره انتخابات رياست جمهوري

سيدمحمد خاتمي در انتخابات روز 18 خرداد 80 براي دومين بار به عنوان رئيس جمهور انتخاب شد. ميزان مشاركت مردم در اين انتخابات حدود 67 درصد بود يعني بيش از 28 ميليون نفر در انتخابات شركت كردند. خاتمي اين بار بيش از 21 ميليون رأي بدست آورد.

احمد توكلي، علي شمخاني، عبدالله جاسبي، حسن غفوري فرد، منصور رضوي، شهاب الدين صدر، علي فلاحيان، مصطفي هاشمي طبا و محمود كاشاني از ديگر نامزدهاي اين دوره از انتخابات بودند.

دومين دوره انتخابات شوراهاي اسلامي شهر و روستا

9 اسفند سال 81 دومين دوره انتخابات شوراهاي اسلامي شهر و روستا برگزار شد. ميزان مشاركت در اين انتخابات حدود 50 درصد بود. اصولگرايان پيروز اين انتخابات در تهران بودند و تا پايان دوره چهارم در شوراي شهر تهران ماندند.

حسن بيادي، مهدي چمران، رسول خادم، محمود خسروي وفا، منظر خير حبيب‌اللهي، خسرو دانشجو، مسعود زريبافان، حسن زياري، نسرين سلطانخواه، نادر شريعتمداري، حمزه شكيب، عباس شيباني، حبيب كاشاني، مهنوش معتمدي آذر و اميررضا واعظ آشتياني اعضاي شوراي دوم تهران بودند.

انتخاب محمود احمدي نژاد به عنوان شهردار تهران، يكي از نتايج پيروزي اصولگرايان در اين انتخابات بود. اصلاح‌طلبان هم از اين مقطع شاهد شكست‌هاي پي در پي در انتخابات‌هاي پيش رو بودند و به تدريج نهادهايي كه با انتخابات بدست آورده بودند را به رقيب واگذار كردند.

هفتمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

اين انتخابات در روز اول اسفند سال 81 با مشاركت 51 درصدي مردم برگزار شد. اين ميزان مشاركت، كمترين مشركت در انتخابات مجلس بود و اين ركورد همچنان حفظ شده است.

با رد صلاحيت تعداد زيادي از نمايندگان مجلس ششم توسط شوراي نگهبان، اين نمايندگان در مجلس تحصن كردند. بسياري از معاونان دولت اصلاحات هم از تحصن‌كنندگان اعلام حمايت كردند. حتي بحث عدم برگزاري انتخابات توسط وزارت كشور دولت خاتمي مطرح شد.

وزارت كشور معتقد بود بيشترين ميزان رد صلاحيت نامزدهاي انتخابات در اين مقطع انجام شده است. در روزهاي منتهي به برگزاري انتخابات، شوراي نگهبان صلاحيت برخي نامزدهاي انتخابات را كه پيش از اين رد كرده بود، تأييد كرد. البته با سردرگمي كه در جريان اصلاحات براي حضور يا عدم حضور در انتخابات ايجاد شده بود، اصولگرايان توانستند مجلس هفتم را در اختيار بگيرند.

عماد افروغ، محمدرضا باهنر، احمد توكلي، غلامعلي حداد عادل، عليرضا زاكاني، پرويز سروري، مهدي كوچك‌زاده، منوچهر متكي، غلامرضا مصباحي مقدم، عليرضا محجوب و اكبر اعلمي از مهم‌ترين نمايندگان مجلس هفتم بودند.

نهمين دوره انتخابات رياست جمهوري

مرحله اول نهمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري در روز 27 خرداد و دور دوم در روز سوم تير سال 84 برگزار شد. اين انتخابات، تنها انتخابات رياست‌جمهوري در ايران است كه به دور دوم كشيده شد. ميزان مشاركت در دور اول بيش از 62 درصد و در دور دوم حدود 60 درصد بود.

آيت‌الله اكبرهاشمي رفسنجاني، محمدباقر قاليباف، مهدي كروبي، علي اردشير لاريجاني، محسن رضايي، محمود احمدي نژاد، محسن مهرعليزاده و مصطفي معين نامزدهاي اين انتخابات بودند. هيچكدام از نامزدهاي انتخابات نتوانستند حداقل آرا را كسب كنند و آيت‌الله هاشمي با بيش از 6 ميليون رأي و احمدي نژاد با بيش از 5 ميليون رأي به مرحله دوم راه يافتند. احمدي‌نژاد در مرحله دوم با كسب بيش از 17 ميليون رأي به عنوان رئيس جمهور انتخاب شد.

چهارمين دوره انتخابات مجلس خبرگان رهبري و سومين دوره شوراهاي اسلامي شهر و روستا

با مشاركت 61 درصدي مردم، انتخابات چهارمين دوره مجلس خبرگان در تاريخ 24 آذر 85 برگزار شد. رد صلاحيت‌ها و برابر بودن تعداد نامزدها با نمايندگان مورد نياز در برخي حوزه‌ها همچنان مورد اعتراض مجمع روحانيون مبارز بود.

همزمان با انتخابات خبرگان رهبري، سومين دوره انتخابات شوراهاي اسلامي شهر و روستا نيز با مشاركت حدود 65 درصدي برگزار شد. در اين انتخابات يك ليست از سوي اصلاح‌طلبان و چند ليست از سوي اصولگرايان معرفي شد كه ليست اصولگرايان داراي اشتراكات فراواني بود. اصولگرايان مانند دوره گذشته پيروز اين انتخابات شدند هر چند اصلاح‌طلبان هم چند كرسي در شوراي شهر بدست آوردند.

معصومه آباد، معصومه ابتكار، پروين احمدي‌نژاد، حسن بيادي، مهدي چمران، رسول خادم، خسرو دانشجو، عليرضا دبير، هادي ساعي، حمزه شكيب، عباس شيباني، مرتضي طلايي، حبيب كاشاني، احمد مسجدجامعي و محمدعلي نجفي اعضاي اين دوره شوراي شهر تهران هستند.

قاليباف كه از سال 84 شهردار تهران شده بود، با تأييد اعضاي دوره سوم شوراي شهر تهران به كار خود به عنوان شهردار تهران ادامه داد.

هشتمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

24 اسفند سال 86 با مشاركت با مشاركت 55 درصدي مردم، هشتمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي برگزار شد. بيش از 24 ميليون نفر در اين انتخابات شركت كردند.

با پيروزي اصولگرايان در انتخابات، مجلس در اختيار اين جريان باقي ماند و اصلاح‌طلبان هم در اقليت ماندند. علي لاريجاني از چهره‌هاي مهم اصولگرايان بود كه با ورود خود به مجلس، رياست مجلس هشتم را بر عهده گرفت. او رئيس مجلس نهم و دهم نيز شد.

علي لاريجاني، محمدرضا باهنر، اسدالله بادامچيان، مسعود پزشكيان، احمد توكلي، غلامعلي حداد عادل، روح‌الله حسينيان، عليرضا زاكاني، مهدي كوچك‌زاده، غلامرضا مصباحي‌مقدم، علي مطهري و الياس ناردان از چهره‌اي اصلي مجلس هشتم هستند.

دهمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري

دهمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري پرحاشيه‌ترين انتخابات كشور بود و تا ماه‌ها بعد از برگزاري اين انتخابات، تهران و شهرهاي بزرگ كشور در اعتراض  طرفداران دو نفر از كانديداهاي اين انتخابات نسبت به نتايج انتخابات در التهاب و ناآرامي به سر برد.

محمود احمدي نژاد، محسن رضايي، ميرحسين موسوي و مهدي كروبي نامزد اين انتخابات بودند. سيد محمد خاتمي و اكثر اصلاح‌طلبان از ميرحسين موسوي حمايت كردند. احمدي‌نژاد نامزد اصولگرايان بود. كروبي حمايت حزب خود يعني اعتماد ملي را داشت و رضايي تلاش كرد چهره‌اي مستقل داشته باشد.

فضاي سياسي كشور در اين مقطع به شدت دو قطبي شده بود. خيابان‌هاي تهران و شهرهاي بزرگ در روزهاي منتهي به انتخابات به محلي براي تبليغات انتخاباتي تبديل شده و حاميان نامزدهاي انتخابات مقابل ستادهاي انتخاباتي نامزدها تجمع كرده و از نامزد خود حمايت مي‌كردند. سفرهاي استاني نامزدها هم با حضور پرشور مردم برگزار شد.

اوج رقابت‌ها در مناظره‌هاي انتخاباتي خود را نشان داد جايي كه احمدي نژاد اينگونه جلوه داد كه در محاصره ساير نامزدها و حاميان آنهاست. او خود را حامي طبقات پايين و رقباي خود را حامي اشراف و ثروتمندان معرفي كرد. احمدي نژاد در مناظره‌ها اتهاماتي به آيت‌الله هاشمي و ناطق نوري و فرزندان آنها وارد كرد ولي هنوز هم اجازه دفاع به آنها در صداوسيما داده نشد.

اصلاح‌طلبان با انتقاد از حمايت برخي اعضاي شوراي نگهبان از احمدي‌نژاد، احتمال تقلب در انتخابات را مطرح كرده و براي همين دنبال تشكيل كميته صيانت از آرا بودند. شوراي نگهبان مخالفت خود را با تشكيل اين كميته اعلام و تأييد كرد كه از آراي مردم صيانت خواهد كرد.

انتخابات در روز 22 خرداد سال 88 برگزار شد. بيش از 39 ميليون نفر در انتخابات شركت كردند. با مشاركت حدود 85 درصدي مردم، ركورد بالاترين مشاركت در انتخابات رياست‌جمهوري بدست آمد. اما اعلام پيروزي احمدي‌نژاد با واكنش ميرحسين موسوي مواجه شد، پيش از اين ميرحسين موسوي نيز خود را پيروز انتخابات معرفي كرده بود. ناآرامي‌ها به تدريج در تهران و شهرهاي بزرگ آغاز شد.

اصلاح طلبان خواهان ابطال انتخابات بودند، درخواستي كه هيچ گاه مورد قبول واقع نشد و از سوي شوراي نگهبان نتايج انتخابات مورد تأييد قرار گرفت. آراي احمدي‌نژاد 24 ميليون و 527 هزار 516 و آراي ميرحسين موسوي 13 ميليون و 216 هزار و 411 رأي اعلام شد. مسئولان كشور ضمن قبول امكان وجود برخي تخلفات در برگزاري انتخابات، تاكيد كردند كه هيچ گاه امكان تخلف يا تقلب در 11 ميليون رأي در انتخابات وجود ندارد.

بعد از چند ماه و ادامه ناآرامي در كشور، ميرحسين موسوي، زهرا رهنورد و مهدي كروبي در حصر خانگي قرار گرفتند و تعداد زيادي از اصلاح‌طلبان در دادگاه محكوم و روانه زندان شدند.

نهمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

در تاريخ 12 اسفند 90 نهمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي برگزار شد. ميزان مشاركت در اين انتخابات بيش از 63 درصد اعلام شد. اين انتخابات همچنان تحت تأثير فضاي سياسي ناشي از انتخابات سال 88 بود.

اصولگرايان با چند ليست وارد انتخابات شدند و اصلاح‌طلبان به واسطه اتفاقات سال 88 و ضرباتي كه به آنها وارد شده بود همچنان در سردرگمي بودند. تعداد زيادي از اصلاح طلبان خواهان تحريم اين انتخابات بودند. بيشتر احزاب و تشكل‌هاي اصلاح‌طلب از ارائه ليست خودداري كردند. سيدمحمد خاتمي در دماوند در انتخابات شركت كرد. حضور خاتمي در اين انتخابات با اعتراضات جدي اصلاح‌طلبان مواجه شد.

نتيجه انتخابات پيروزي اصولگراياني بود كه حالا ديگر با خيال راحت از جانب اصلاح‌طلبان، به رقابت ميان جريان خود پرداختند.

مرتضي آقا تهراني، علي لاريجاني، محمدرضا باهنر، مهرداد بذرپاش، مسعود پزشكيان، احمد توكلي، غلامعلي حدادعادل، روح‌الله حسينيان، حميد رسايي، عليرضا زاكاني، جواد كريمي قدوسي، مهدي كوچك‌زاده، علي مطهري و غلامرضا مصباحي مقدم از مهم‌ترين نمايندگان مجلس نهم بودند.

يازدهمين دوره انتخابات رياست جمهوري و چهارمين دوره انتخابات شوراي اسلامي شهر و روستا

با تصويب مجلس نهم انتخابات رياست‌جمهوري با شوراي اسلامي شهر و روستا و مجلس شوراي اسلامي با مجلس خبرگان همزمان برگزار مي‌شود تا هم هزينه‌هاي انتخابات كاهش يابد و هم فضاي كشور درگير انتخابات هر ساله يا يك سال در ميان نباشد.

بر اين اساس يازدهمين دوره انتخابات رياست جمهوري و چهارمين دوره انتخابات شوراي اسلامي شهر و روستا در روز 24 خرداد 92 برگزار شد. ميزان مشاركت در انتخابات رياست‌جمهوري نزديك به 73 درصد و شوراها بيش از 65 درصد بود.

حسن روحاني، سعيد جليلي، غلامعلي حدادعادل، محمدباقر قاليباف، محمد غرضي، محمدرضا عارف، علي اكبر ولايتي و محسن رضايي نامزدهاي نهايي اين انتخابات بودند. صلاحيت آيت الله هاشمي در اين انتخابات توسط شوراي نگهبان تأييد نشد. صلاحيت اسفنديار رحيم مشايي هم كه مورد حمايت احمدي نژاد بود، تأييد نشد.

در بين اصلاح‌طلبان همچنان بحث شركت يا عدم شركت در انتخابات مطرح بود اما عارف پا به معركه گذاشت و توانست به تدريج اصلاح‌طلبان را به ميدان بياورد. با اعلام حمايت آيت‌الله هاشمي و سيدمحمد خاتمي از حسن روحاني در روزهاي منتهي به انتخابات، عارف مجبور به كناره‌گيري شد. حداد عادل هم در بين نامزدهاي اصولگرا كناره‌گيري كرد. در نهايت حسن روحاني با حمايت اصلاح‌طلبان و اعتدال‌گرايان و كسب بيش از 18 ميليون رأي بر رقباي اصولگراي خود پيروز شد.

اما در چهارمين دوره انتخابات شوراهاي شهر و روستا، شوراي شهر ميان اصلاح‌طلبان و اصولگرايان تقسيم شد و رقابت اين دو جريان در شورا منجر به انتخاب مجدد قاليباف براي شهرداري تهران شد. مسجدجامعي يك رأي در رقابت با قاليباف كم آورد.

مهدي چمران، عليرضا دبير، احمد مسجد جامعي، حسين رضازاده، حبيب كاشاني، هادي ساعي، مرتضي طلايي، پرويز سروري، رضا تقي پور، الهه راستگو، عباس شيباني، اسماعيل دوستي، احمد دنيامالي، محمد سالاري، محمد مهدي تندگويان، فاطمه دانشور، احمد حكيمي پور، محمد حقاني، مجتبي شاكري، سيد ابوالحسن مختاباد، رحمت الله حافظي، ابوالفضل قناعتي، اقبال شاكري، مهدي حجت، غلامرضا انصاري، معصومه آباد، عبدالمقيم ناصحي، محسن سرخو، عباس جديدي، محسن پيرهادي و محمد مهدي مفتح اعضاي شوراي چهارم تهران بودند.

تعداد اعضاي شوراي شهر تهران به 31 نفر افزايش يافته بود اما در انتخابات بعدي اين تعداد به 21 نفر كاهش يافت.

پنجمين دوره انتخابات مجلس خبرگان و دهمين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي

اين دو انتخابات در روز 7 اسفند سال 94 برگزار شد. ميزان مشاركت در انتخابات خبرگان كمتر از 61 درصد و در انتخابات مجلس كمي بيش از 61 درصد بود.

اصلاح طلبان كه به صورت جدي وارد انتخابات شده بودند، با رد صلاحيت چهره‌هاي اصلي خود مواجه شدند اما ليست اصلاح‌طلبان كه نام «ليست اميد» گرفته بود با ائتلاف اصلاح‌طلبان و اعتدال‌گرايان در تهران و سراسر كشور ارائه شد. سيد محمد خاتمي با انتشار يك ويدئو از مردم خواست كه به هر دو ليست اصلاح‌طلبان در انتخابات مجلس شوراي اسلامي و مجلس خبرگان رأي دهند.

نتيجه انتخابات در تهران پيروزي سي بر صفر اصلاح‌طلبان بر اصولگرايان بود. ليست اميد اعلام كرد در سراسر كشور حدود 130 كرسي مجلس را بدست آورده است. اصولگرايان اكثريت خود در مجلس دهم را از دست دادند و مجلس ميان اصولگرايان، اصلاح‌طلبان و مستقلين تقسيم شد. عارف (نفر اول ليست اميد در تهران) براي كرسي رياست مجلس با علي لاريجاني رقابت كرد اما لاريجاني پيروز شد.

در انتخابات خبرگان رهبري، آيت‌الله هاشمي در صدر ليست اصلاح‌طلبان و آيت الله موحدي كرماني در صدر ليست جامعه روحانيت در تهران قرار گرفت. صلاحيت سيدحسن خميني در اين انتخابات تأييد نشد. اين تصميم شوراي نگهبان با واكنش شديد آيت الله هاشمي مواجه شد.

پس از شمارش آرا، آيت الله هاشمي نفر اول حوزه انتخابيه استان تهران شد. حسن روحاني سوم و احمد جنتي نفر شانزدهم (آخر) شد. آيت‌الله مصباح يزدي و آيت الله محمد يزدي نيز رأي كافي براي ورود به مجلس پنجم خبرگان بدست نياوردند.

دوازدهمين دوره انتخابات رياست‌جمهوري و پنجمين دوره شوراهاي اسلامي شهر و روستا

در دوازدهمين انتخابات رياست‌جمهوري كه در روز 29 ارديبهشت 96 برگزار شد، حسن روحاني، اسحاق جهانگيري، مصطفي هاشمي طبا، ابراهيم رئيسي، محمدباقر قاليباف و مصطفي ميرسليم شركت كردند. جهانگيري به نفع روحاني و قاليباف به نفع رئيسي كناره‌گيري كردند. هاشمي‌طبا كنار نرفت اما از روحاني اعلام حمايت كرد. ميرسليم بر خلاف خواسته موتلفه به نفع رئيسي كنار نرفت. در نهايت روحاني پيروز انتخابات شد. صلاحيت احمدي‌نژاد و بقايي هم از سوي شوراي نگهبان تأييد نشد.

ميزان مشاركت در اين انتخابات بيش از 73 درصد بود و از ميان 41 ميليون و 366 هزار و 85 شركت كننده، روحاني 23 ميليون و 549 هزار 616 رأي بدست آورد.

انتخابات شوراي اسلامي شهر و روستا هم با مشاركت بيش از 73 درصدي مردم برگزار شد. ليست اصلاح‌طلبان بر اصولگرايان در تهران پيروز شد و 21 نفر اصلاح‌طلب وارد شوراي پنجم تهران شدند. محسن هاشمي پسر ارشد آيت الله هاشمي در حالي كه چند ماه از درگذشت آيت الله هاشمي مي‌گذشت، رأي اول مردم تهران را كسب كرد. در شهرهاي بزرگ هم ليست اميد موفقيت‌هاي چشمگيري بدست آورد.

محسن هاشمي، مرتضي الويري، احمد مسجدجامعي، شهربانو اماني، محمدجواد حق شناس، بهاره آروين، سيدابراهيم اميني، افشين حبيب زاده، سيد آرش حسيني، حسن خليل آبادي، علي اعطا، زهرا صدراعظم نوري، محمد سالاري، سيدحسن رسولي، ناهيد خداكرمي، مجيد فراهاني، زهرا نژادبهرام، سيدمحمود ميرلوحي، الهام فخاري، محمد عليخاني و حجت نظري اعضاي شوراي شهر پنجم هستند.

 

 
2019/07/15
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات ( 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
تغییر کد امنیتی
کد امنیت
Powered by DorsaPortal